Przejdź do treści strony
Serwis wykorzystuje pliki cookies.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Polityka prywatności

Kwitajny - Kościół filialny Chrystusa Króla

Kwitajny, warmińsko-mazurskie

Laureat w kategorii - Utrwalenie wartości zabytkowej pojedynczego obiektu (2016)

Właściciel: Parafia Rzymskokatolicka Matki Boskiej Szkaplerznej w Kalniku
Kościół i pałac w Kwitajnach - fot I. Liżewska, NID OT Olsztyn

Rys historyczny

Kościół o cechach barokowych, wzniesiony w latach 1714-1718, ufundowany przez Karla von Barfussa, ówczesnego właściciela majątku w Kwitajnach. Pierwotnie był to kościół ewangelicki, po II wojnie światowej przejęła go wspólnota rzymskokatolicka. Kościół, położony malowniczo nad jednym ze stawów majątku, wraz z założeniem pałacowo-parkowym i folwarkiem, współtworzy pałacowo-wiejski krajobraz Kwitajn. W skromnej, jednowieżowej bryle elewacje z cegły licowej dopełnia jasny detal architektoniczny maswerków okiennych.

Zakres wykonanych prac

Przed podjęciem prac kościół znajdował się w złym stanie technicznym, dalszej integralności zabytku zagrażały szczególnie spękania konstrukcyjne i nieszczelne pokrycia dachowe. Kompleksowe prace budowlano-konserwatorskie w latach 2012-2015 objęły konstrukcję murów wieży, więźby i pokrycie dachów wieży i nad korpusem kościoła, remont ceglanych elewacji oraz maswerków ze sztucznego kamienia. Sporządzenie programu prac konserwatorskich remontu elewacji poprzedziły badania materiałowe i technologiczne muru, w przypadku maswerków – badania materiałowe i warstw malarskich.

Opis podjętych działań

Dzięki kotwieniu wzmocniono spękane ściany wieży, wzmocniono drewnianą więźbę hełmu, wymieniono konstrukcję iglicy i poszycie gontowe dachu. Uzupełniono w niezbędnym zakresie więźbę dachu nad korpusem, w miejscach gdzie drewno uległo zniszczeniu; pokrycie dachowe wykonano z nowej dachówki o formie tożsamej z historyczną. Prace przy elewacjach ceglanych i kamiennym cokole objęły: usunięcie wtórnych zapraw cementowych, oczyszczenie lica muru, odsolenie i dezynfekcję, uzupełnienie ubytków zaprawą barwioną w masie, uzupełnienie spoinowania, z pełnym zachowaniem oryginalnej struktury i użyciem właściwych zapraw renowacyjnych oraz scalenie kolorystyczne. Spękane, rozwarstwione i wykruszone maswerki ze sztucznego kamienia zostały oczyszczone, odsolone, ubytki uzupełniono zaprawą mineralną o składzie analogicznym do materiale oryginalnego, całość scalono kolorystycznie. Skuto betonową opaskę wokół kościoła, na jej miejscu usypano opaskę z naturalnego kamienia. Zwieńczeniem prac – dosłownie – była konserwacja zachowanych na wieży kościelnej XVIII-wiecznych tarcz zegarowych.

Niewielki kościół, o spójnej architekturze, znaczący w kontekście przestrzennym wsi, dzięki kompleksowym pracom został zabezpieczony przed dalszym niszczeniem, odzyskał integralność stylową, materiałową i estetyczną.

Uzasadnienie

Nagrodę przyznano za prace konserwatorsko-budowlane przeprowadzone z poszanowaniem i wykorzystaniem wszystkich zachowanych elementów oryginalnej substancji zabytkowej. Prace utrwaliły wartość zabytkową kościoła, przyczyniły się w znaczący sposób do poprawy stanu technicznego i podniosły walory estetyczne zabytku.

Opracowano na podstawie: Zabytek Zadbany AD 2016 (tekst: J. Piotrowska), Warszawa: Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2016.